निर्मल पुर्जासहित १० आरोही बेपत्ता भएको ‘ब्रड पिक’: कति सुरक्षित, कति जोखिमपूर्ण ?
- रोजगारमञ्च
- साउन १५, २०८३
- 0
पाकिस्तानको काराकोरम हिमशृंखलामा अवस्थित विश्वको १२औँ अग्लो हिमाल ब्रड पिक ($8,047$ मिटर) मा गएको भीषण हिमपहिरोमा परी विश्वप्रसिद्ध नेपाली आरोही निर्मल पुर्जा (निम्सदाइ) को नेतृत्वमा रहेको १० जनाको टोली दुर्घटनामा परेको समाचारले यतिवेला सम्पूर्ण पर्वतारोहण जगतलाई स्तब्ध बनाएको छ।
सबै १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालहरू दोस्रो पटक सफलतापूर्वक आरोहण गरेर नयाँ कीर्तिमान रच्ने लक्ष्यका साथ निम्सदाइको टोली ब्रड पिक पुगेको थियो। तर, अप्रत्याशित र कठोर मौसमका कारण आएको हिमपहिरोले यो अभियानलाई गम्भीर दुर्घटनामा परिणत गरिदिएको छ। आखिर कस्तो हिमाल हो त ब्रड पिक? यसको भौगोलिकता, आरोहण इतिहास र प्राविधिक जोखिम कस्तो छ?
१. नामकरण र भौगोलिक अवस्थिति
ब्रड पिक पाकिस्तान र चीनको सीमा क्षेत्रमा पर्ने गिलगित-बाल्टिस्तानको काराकोरम हिमशृंखलामा अवस्थित छ। यो प्रसिद्ध केटु (K2) हिमालभन्दा मात्र करिब ८ किलोमिटरको दूरीमा, बाल्टोरो ग्लेशियरको पश्चिमी भागमा पर्छ। K3 बाट ब्रड पिक: सन् १८५६ मा ब्रिटिस सर्भेयर लेफ्टिनेन्ट टी. जी. मोन्टगोमेरीले काराकोरमका हिमालहरूको नापजाँच गर्दा यसलाई ‘K3’ नाम दिएका थिए। पछि सन् १८९२ मा बेलायती अन्वेषक विलियम मार्टिन कन्वेले यसको शिखरको रिज (Ridge) करिब २ किलोमिटर चौडा भएकाले यसको नाम ‘ब्रड पिक’ (Broad Peak) राखेका हुन्।
स्थानीय नाम ‘फल्चन कांग्री’: स्थानीय बाल्टी भाषामा यसलाई ‘फल्चन कांग्री’ (Falchan Kangri) भनिन्छ, जसको शाब्दिक अर्थ पनि ‘चौडा वा फैलिएको चुचुरो’ नै हुन्छ।
तीन प्रमुख चुचुरोहरू:
मुख्य शिखर (Main Summit): $8,047$ मिटर
मध्य शिखर (Central Summit): $8,016$ मिटर
उत्तरी शिखर (North Summit): $7,550$ मिटर
२. आरोहणको इतिहास र अस्ट्रियन सफलता
ब्रड पिक आरोहणको पहिलो प्रयास सन् १९५४ मा जर्मन आरोही डा. कार्ल हडलिगकोफरको टोलीले गरेको थियो, तर खराब मौसम र आँधीका कारण उनीहरू असफल भए।
पहिलो सफल आरोहण (१९५७): ९ जुन १९५७ मा अस्ट्रियाका चार आरोहीहरू—मार्कस श्मुक (Marcus Schmuck), फ्रिट्ज विन्टरस्टेलर, कुर्ट दिएम्बरगर र हेरमान बुल—ले बिना पूरक अक्सिजन र बिना कुनै पोर्टर/गाइडको सहयोगमा पहिलोपटक ब्रड पिकको मुख्य शिखरमा सफलता प्राप्त गरेका थिए। यो ‘अल्पाइन स्टाइल’ आरोहणको क्षेत्रमा ऐतिहासिक सफलता मानिन्छ।
पहिलो महिला आरोही: सन् १९८३ मा पोल्यान्डकी क्रिस्टिना पाल्मोवस्का ब्रड पिक आरोहण गर्ने विश्वकै पहिलो महिला बनेकी थिइन्।
हिउँदमा पहिलो आरोहण: ५ मार्च २०१३ मा पोल्यान्डको चार जनाको टोलीले पहिलोपटक हिउँद (Winter Season) मा यसको सफल आरोहण गरेको थियो।
३. प्राविधिक दृष्टिकोण र जोखिम: के साँच्चै यो ‘सजिलो’ हिमाल हो ?
पर्वतारोहणको भाषामा ब्रड पिकलाई ८,००० मिटरभन्दा अग्ला हिमालमध्ये तुलनात्मक रूपमा ‘कम प्राविधिक’ वा ‘सुरक्षित’ मानिन्छ। धेरैजसो आरोहीहरू केटु ($8,611$ मिटर) आरोहण गर्नुअघि शरीरलाई उच्च उचाइ अनुकूल बनाउन (Acclimatization) ब्रड पिकको आरोहण गर्ने गर्छन्।
तर, हिमाल आफैँमा कहिल्यै पूर्ण सुरक्षित हुँदैन। ब्रड पिकका मुख्य जोखिमहरू निम्न छन्:
अत्यधिक कठोर र अप्रत्याशित मौसम: काराकोरम क्षेत्रको मौसम छिनछिनमा बदलिन्छ। यहाँको तापमान शीतकालमा $-10^\circ\text{C}$ सम्म र उच्च क्षेत्रमा अझै घटेर ज्यानै लिने तहसम्म पुग्छ।
‘जेट स्ट्रिम’ र तीव्र हावा: ८,००० मिटर माथिको ‘डेथ जोन’ मा वायुमण्डल अत्यधिक पातलो हुन्छ भने जेट स्ट्रिमका कारण तीव्र गतिमा बहने हावाले आरोहीहरूलाई बाटोमै ठप्प पारिदिन्छ।
रक फल (ढुङ्गा खस्ने) र हिमपहिरो: विशेषगरी ‘वेस्ट रिज’ (Standard Route) बाट क्याम्प १ र क्याम्प २ तर्फ जाँदा हिउँ पग्लिएर माथिबाट चट्टानहरू खस्ने र एक्कासि भीषण हिमपहिरो आउने ठूलो जोखिम रहन्छ।
फल्स समिट (False Summit) को भ्रम: मुख्य शिखरमा पुग्नुअघि अघिल्लो चुचुरोलाई नै मुख्य शिखर सम्झेर धेरै आरोहीहरू झुक्किने र थकानका कारण फर्कन बाध्य हुने गर्छन्।
४. विगतका ठूला दुर्घटनाहरू
ब्रड पिक र यसको छिमेकी हिमाल केटुमा विगतमा पनि धेरै त्रासदीपूर्ण घटनाहरू भएका छन्।
सन् २००८ को K2 त्रासदी: केटुमा गएको भीषण हिमपहिरोमा परी ११ जना पर्वतारोहीले ज्यान गुमाएका थिए, जुन काराकोरम इतिहासकै कालो दिन मानिन्छ।
सन् २०१३ को इरानी दुर्घटना: सन् २०१३ मा नयाँ रुटबाट ब्रड पिकको सफल आरोहण गरेर फर्किने क्रममा ३ जना इरानी आरोहीहरू हराएका थिए, जसको पछि मृत्यु भएको पुष्टि भयो।
५. निष्कर्ष
विश्वका ८,००० मिटरभन्दा अग्ला १४ वटै हिमालमा आफ्नो बेजोड क्षमता प्रदर्शन गरिसकेका निर्मल पुर्जाजस्ता अनुभवी आरोहीका लागि पनि ब्रड पिकको यो प्रतिकूल मौसम र हिमपहिरो भारी बन्न पुग्यो। प्राविधिक रूपमा सजिलो मानिए पनि ८,००० मिटरभन्दा माथिको ‘डेथ जोन’ मा प्रकृतिको अगाडि मानव क्षमता सधैँ चुनौतीपूर्ण हुन्छ भन्ने कुरा ब्रड पिकको यो पछिल्लो घट्नाले पुनः पुष्टि गरेको छ।
हाल काराकोरम क्षेत्रमा उद्धार टोलीहरू खटिएका छन् र सम्पूर्ण पर्वतारोहण समुदाय बेपत्ता आरोहीहरूको अवस्था र कुशल उद्धारको प्रतीक्षामा छ।
0 प्रतिक्रिया
संखुवासभा समाज हङकङद्वारा प्रधानमन्त्री राहत कोषमा ८ लाख सहयोग
संखुवासभा समाज हङकङले प्रधानमन्त्री राहत कोषमा आठ लाख रुपैयाँ सहयोग गरेको छ।. बाढीपहिरो पीडितको उद्धार तथा पुनःस्थापनाका लागि यो आर्थिक सहयोग गरिएको हो।
मुग्लिन-नारायणगढ सडक अनिश्चितकालका लागि बन्द
काठमाडौं । जिल्ला प्रशासन कार्यालय चितवनले लगातारको वर्षा र पहिरोका कारण नारायणगढ–मुग्लिन सडक बन्द गरिएको जनाएको छ । प्रशासनले आज […]
पहिरोका कारण बीपी राजमार्ग बन्द
रामेछाप । रातभर परेको अविरल वर्षाका कारण पहिरो खसेपछि बीपी राजमार्ग बन्द भएको छ । वर्षाका कारण सडकमा लेदो तथा […]
